EIAH
از فارسیوب
دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین از نرمافزارهای آزاد استفاده میکند و از گسترششان حمایت میکند
دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین با هدف گسترش پژوهش دربارهٔ معماری و شهرسازی ایران آغاز به کار کرده است. این امر مستلزم در اختیار داشتن اطلاعات پایه دربارهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین است. پرشماری و گونهگونی آثار معماری و شهرسازی ایرانزمین چندان است که گردآوری و جستجوی اطلاعات آن نیازمند روشهایی ویژه است و با روشهای متعارف نمیتوان حق آن را ادا کرد. بر این اساس، باید رویهای انتخاب شود که کثرت آثار، تنوع طبیعی و اقلیمی و فرهنگی ایرانزمین و همچنین تأثیر این تنوع بر معماری، و تداوم تاریخی این معماری در آن منظور شود. برای چنین کاری، ناگزیر باید از امکانات فناوری اطلاعات استفاده کرد. با چنین رویکردی، پایگاه اطلاعات عظیمی برای تاریخ معماری ایران از هزارهٔ هفتم پیش از میلاد تا کنون تشکیل میشود که علاوه بر نظامدهی اطلاعات موجود، تولید اطلاعات را نیز در این باره سامان خواهد داد. همچنین بر همهٔ پژوهشهای داخلی و جهانی دربارهٔ معماری ایران اثر خواهد گذاشت و موجب حفظ و ضبط اطلاعات معماری معاصر نیز خواهد شد.
پایگاه جامع اطلاعات تاریخ معماری و شهرسازی جهان ایرانی با عنوان «دانشنامهٔ رایانهای تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین» با چنین هدفی تأسیس میشود. محصول طرحْ پایگاه اطلاعاتی جامع آثار معماری و شهرسازی ایرانزمین خواهد بود که به صورت وبگاه در اختیار علاقهمندان قرار خواهد گرفت.
پژوهش، طراحی، اجرا، و نگهداری این طرح را فرهنگستان هنر جمهوری اسلامی ایران بر عهده دارد. حامی اصلی طرح وزارت مسکن و شهرسازی است. طرح از حمایتهای مادی و معنوی دستگاههای دیگری چون سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری نیز برخوردار است.
این پروژه، برای زیربنای نرمافزاری تولید، گسترش، و ارائهٔ دانشنامه، پس از بررسیهای بسیار، تلاش کرده است که تا حد ممکن از نرمافزارهای آزاد (free software) یا اُپنسورس استفاده کند. نرمافزارهای آزاد وابستگی دانشنامه را به راهحلهای تصاحبگرایانه کم میکنند و آزادی تیم فناوری اطلاعات پروژه را از قیدوبندهای نرمافزارهای سنتی و تولیدکنندگان آنها تضمین میکنند. با استفاده از نرمافزارهای آزاد، دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین مطمئن شد که در صورت نیاز، همیشه میتواند نرمافزارهای مورد استفادهاش را برای پشتیبانی امکانات جدید گسترش دهد (یا اشکالاتشان را رفع کند) و برای این کار نیازی به اجازه گرفتن از تولیدکنندگان نرمافزارها نخواهد داشت (چرا که تولیدکنندگان نرمافزارهای آزاد پیشاپیش این اجازه را دادهاند)، بهعلاوه، دانشنامه میتواند گسترشهایی را که به سفارشش در این نرمافزارها ایجاد شده است در اختیار عموم کاربران و علاقهمندان دیگر قرار دهد.
از جملهٔ نرمافزارهای آزادی که در دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین استفاده شدهاند، سیستم عامل لینوکس شریف نسخهٔ کارگزار، نرمافزار همکاری جمعی و مدیریت وبگاه مدیاویکی (MediaWiki)، و پایگاه دادهٔ MySQL بودهاند. در تاریخ بهمن ماه ۱۳۸۵ دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین شرکت فارسیوب شریف را که از شرکتهای پیشرو در زمینهٔ مسائل زبان فارسی و نیز نرمافزارهای آزاد است، برای مشاوره در امور مدیریت فناوری اطلاعات انتخاب کرد و پیکربندی و گسترش نرمافزارهای فوق برای نیازهای دانشنامه را نیز به آن شرکت سپرد.
از گسترشهایی که تاکنون در نرمافزارهای آزاد نامبرده ایجاد شده است، میتوان از موارد زیر نام برد:
- گسترش نرمافزار مدیاویکی به منظور پشتیبانی بهتر از زبان فارسی: نرمافزارهای ویکی برای همکاری سریع و قابل پیگیری در فضای اینترنت یا اینترانت استفاده میشوند و محبوبیت روزافزونی در تولید گروهی محصولات دانشی یافتهاند. نرمافزار مدیاویکی از قویترین و محبوبترین نرمافزارهای آزاد ویکی و پایهٔ نرمافزاری پروژهٔ ویکیپدیاست. پروژهٔ ویکیپدیا که هدفش نوشتن دایرةالمعارفهایی به دهها زبان مختلف دنیاست، در ژانویهٔ ۲۰۰۱ (دیماه ۱۳۸۰) آغاز شد و اکنون حجیمترین و پرمدخلترین دایرةالمعارف جهان است. به سفارش دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین به نرمافزار مدیاویکی امکانات بیشتری برای پشتیبانی زبان فارسی افزوده شد و بعضی از اشکالات متنوعی نیز که در آن نرمافزار برای پشتیبانی زبان فارسی موجود بود، برطرف گردید.
- پیادهسازی الگوریتم دقیق مرتبسازی فارسی در نرمافزار پایگاه دادهٔ MySQL: پایگاه دادهٔ MySQL از محبوبترین پایگاهدادههای آزاد در جهان است. الگوریتم مرتبسازی پیادهسازیشده، توسط شرکت فارسیوب شریف و با مهندسی معکوس شیوههای مرتبسازی به کار رفته در فرهنگهای کلاسیک زبان فارسی و مطالعهٔ موشکافانهٔ استانداردهای بینالمللی مربوط به مرتبسازی رایانهای استخراج شده است. توصیف دقیق این الگوریتم در سندی به نام «ترتیببندی و مرتبسازی برای زبان فارسی ایران»، قابل تهیه از آدرس: fa.farsiweb.ir/fawiki/Free_Products، آمده است. (لازم به ذکر است که سابقاً پروژهای برای اضافه کردن امکانات درست مرتبسازی فارسی به MySQL از طرف شورای عالی انفورماتیک کشور به مرکز تحقیقات صنایع انفورماتیک سپرده شده بود که متأسفانه شکست خورد.)
- گسترش و سفارشیسازی لینوکس شریف نسخهٔ کارگزار برای پشتیبانی جامع از مدیاویکی: لینوکس شریف نسخهٔ کارگزار برای دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایرانزمین سفارشیسازی شد تا از امکان استفاده از تمام امکانات مورد نیاز دانشنامه که در نرمافزار مدیاویکی موجود بودند فراهم شود.
کلیهٔ تغییرات و گسترشهایی که به سفارش این دانشنامه در نرمافزارهای آزاد فوق داده شده است، پس از طی مراحل قانونی و کنترل کیفیت فنی، در صورت علاقهمند بودن نگهدارندگان اصلی نرمافزارها، به آن نرمافزارها اضافه خواهد شد. در مواردی نیز که نگهدارندگان اصلی علاقهای به اضافه کردن این تغییرات و گسترشها نداشته باشند، این گسترشها از طریق شرکت فارسیوب شریف قابل تهیه خواهند بود.
